Nükleer denizaltı anlaşmasına Çin gibi Fransa da tepkili: “Sırtımızdan bıçaklandık, bu hikaye burada bitmeyecek”
Avustralya’nın nükleer enerjiyle çalışan denizaltılara sahip olmasını sağlayacak, Birleşik Krallık ve ABD ile kurduğu yeni ittifak anlaşmasına Çin ve Fransa hükümetleri öfkeyle karşılık verdi.
Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Zhao Lijian, yapılan denizaltı anlaşmasının “bölgesel barış ve istikrarı ciddi şekilde baltaladığını” ve ”silahlanma yarışını kızıştırdığını” söylerken, Fransız mevkidaşı, Avustralya ile yapılacak 90 milyar dolarlık bir denizaltı sözleşmesinin iptal edilmesinin “arkadan bıçaklama” olduğunu söyledi.
Soğuk savaş zihniyetini terk etmediği sürece Avustralya’nın yalnızca kendi çıkarlarına zarar vereceğini söyleyen Zhao ayrıca, anlaşmanın ”jeopolitik oyunun bir parçası” olduğunu ve ”oldukça sorumsuzca yapılan bir hamle” olduğunu dile getirdi.
Başbakan Scott Morrison, Avustralya’nın yeni zorluklarla dolu yeni bir döneme girdiği uyarısında bulunurken hükümet, anlaşma ile Pekin’in kendi önemli askeri kozlarına bir karşılık verildiğini söyledi.
Ancak dönüm noktası niteliğindeki askeri anlaşma dolayısıyla, Fransız denizaltı üreticisi Naval Group ile 2016’da imzalanan 90 milyar dolarlık bir anlaşmanın iptal edilmesi, Avustralya’nın yakın müttefiki Fransa’yı da kızdırdı.
Öfkeli olduğunu dile getiren Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Yves Le Drian, anlaşmanın müttefikler arasında yapılmadığını ve ”eski ABD Başkanı Donald Trump’ın aldığı kararlara benzer şekilde tek taraflı, kaba ve öngörülemez” olduğunu söyledi.
France Info radyo programına katılan Bakan, ”Gerçekten sırtımızdan bıçaklandık. Avustralya ile güvene dayalı bir dostluk ilişkisi kurmuş, dayanışma sağlamıştık. Bu güvene ihanet edildi. Ama bu hikaye burada bitmeyecek.” ifadelerini kullandı.
Başbakan Scott Morrison ise, AUKUS üçlü ittifakının; Avustralya’nın ABD ve Yeni Zelanda ile ANZUS anlaşmasından sonra imza attığı en önemli anlaşma olduğunu söyledi.\
Anlaşma ile ABD, 50’li yıllardan bu yana ilk kez hassas nükleer enerjili denizaltı teknolojisini paylaşacak. (1958’de Birleşik Krallık ile benzer bir anlaşma yapılmıştı.)
Uzmanlar bu hamlenin tamamen Çin’e karşı yapıldığını söylüyor.
Avustralya Stratejik Politika Enstitüsü (ASPI) yetkilisi Peter Jennings, anlaşma ile ilgili ”Bu karar demokratik devletlerin, onları Hint-Pasifik sularından uzaklaştırmaya çalışan, saldırgan tutumlar içindeki Çin’e tepkisidir.” açıklamasında bulundu.
İngiltere Başbakanı Boris Johnson, yeni üçlü ittifakın ülkeleri birbirine daha da yakınlaştıracağını ve anlaşma sayesinde giderek karmaşanın arttığı bölge üzerine daha iyi odaklanılabileceğini söyledi.
ANZUS üyesi Yeni Zelanda, uzun süredir yürürlükte olup nükleer enerjiyle çalışan gemilerin limanlarına girmesini yasaklayan, nükleer silahlara karşı politikalar izlemesi dolayısıyla anlaşmanın bir parçası olmadı.
Yeni Zelanda Başbakanı Jacinda Ardern, ülkeden ittifakın bir parçası olmasının istenmediğini, ve buna yönelik bir davet de beklemediklerini söyledi.
