Basın Özgürlüğü Endeksi’nde birinci bu yıl da değişmedi, Avustralya 14 basamak geriledi

180 ülkede basın özgürlüğünün durumunu değerlendirmek için Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) tarafından yıllık olarak hazırlanıp yayınlanan Basın Özgürlüğü Endeksi’ne göre Norveç bir kez daha listenin ilk sırasında yer alırken Avustralya 2021 yılına göre gerileme gösterdi.

Norveç’in ilk sırada yer aldığı Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’nin ilk onunda dokuz Avrupa ülkesi ile birlikte Orta Amerika ülkesi Costa Rica (8) da bulunuyor. Sovyetler Birliği içinde yer alan Baltık ülkeleri Estonya (4) ve Estonya da endeksin zirvesindeki ülkelerden.

Avrupa’da sıralama sonuncusu olan Bulgaristan’ın (91) yerini Yunanistan (108) alırken Almanya (16), Fransa (26), İngiltere (24) listenin üst bloğundaki ülkeler arasındaydı.

Avustralya 39’uncu, Türkiye 149’uncu

Geçtiğimiz yıl 25. sırada kendine yer bulan Avustralya, RSF’nin Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’nde bu yıl bir önceki yıla göre on dört basamak gerileyerek, 180 ülke içinde 39’uncu oldu.

Raporda, İngiltere’nin iki yıllık prosedür sürecinin ardından Wikileaks kurucusu Julian Assange’ın ABD’ye (42) iadesinin önünü açması da not edildi. RSF, gazeteci olmamakla birlikte gazeteciliğe katkıda bulunduğu gerekçesiyle Assange’ın iadesine -bu tür katkılar adına kötü bir ilk örnek oluşturmaması için karşı çıktığını belirtti.

Ukrayna’ya işgal girişiminde bulunan Rusya endekste 155. sırada yer alırken Çin (175), Myanmar (176),Türkmenistan (177), İran (178), Eritre (179) ve Kuzey Kore (180) son sıralardaki ülkeler oldu.

Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) örgütünün 2022 yılında bir önceki yıla göre dört basamak yükselen Türkiye ise, 180 ülke içinde 149’uncu sırada yer aldı.

Endeks nasıl hazırlanıyor?

RSF Basın Özgürlüğü Endeksi’nde 180 ülke değerlendirmeye alınıyor.

Çeşitli indikatörler kullanılarak, gazetecilere ve medyaya yönelik ihlaller niceliksel hesaplamaya dönüştürülüyor.

Çalışmanın ikinci ayağında, RSF’nin seçtiği, gazeteciler, akademisyenler ve insan hakları savunucularından oluşan yüzlerce medya özgürlüğü uzmanının 123 soruya verdiği yanıtları temel alan niteliksel bir araştırma yapılıyor.

Basın Özgürlüğü Endeksi’nin alt kategorilerinde, her ülkede gazetecilerin ve medyanın politik durumu, yasal durumu, ekonomik durumu, sosyal durumu ve güvenlik durumu incelenerek 0-100 puan arasında bir değerlendirme puanı hesaplanıyor. Bu kategorilerden elde edilen ortalama puan, ülke sıralamasını ortaya çıkarıyor.

Basın özgürlüğünde en iyi puan 100, en kötü puan 0 kabul ediliyor.