Herkesin duyduğu kaygıyla ilgili bilimsel cevaplar: COVID-19 testimin hatalı çıkma olasılığı nedir?
Koronavirüs testi yaptırdığınızda istediğiniz iki şey olacaktır: Sonucun negatif çıkması ve bu sonucun doğruluğundan emin olmak..
Öte yandan hatalı pozitif ve negatif sonuç hikayeleri, COVID-19 testinin kesinliği konusunda endişelere yol açmış durumda.
Peki, en son araştırmalar, bize korkuyla yaptırılan burun/gırtlak sürüntü testinin güvenirliği konusunda ne anlatıyor?
Hatalı pozitif ve negatif sonuçlar
Esas tür SARS-CoV-2 testi olarak bilinen PCR testi, virüsün genetik materyalini (RNA olarak biliniyor) hassas ve spesifik şekilde tespitte son derece etkili.
PCR testi, çok yüksek belirleme kapasitesine sahip, bu da çok az hatalı negatif sonuç bekleyebileceğimiz anlamına geliyor ve aynı zamanda üretilmiş en hassas test durumunda.
Yine de özellikle laboratuar ortamının dışında hiçbir virüs testinin yüzde 100 kesin olmadığı da bir gerçek.
Test ne zaman uygulanmalı?
John Hopkins Üniversitesi’nin yaptığı bir çalışmada, test yapmak için en iyi zamanın enfeksiyonun 6 ile 8 gün sonrası olduğu belirlendi.
Sebebi ise PCR testinin bir belirleme sınırının olması, bu konuda Queensland Üniversitesi’nden Ian Mackay, zamanlamanın testin kesinliğinde önemli bir rol oynadığını belirtiyor.
Mackay, “Eğer bir örnek, kişi COVID-19’a maruz kaldıktan sonra çok erken alınırsa, burunda ve boğazda belirlenecek kadar yeterli virüs olmayabilir. Aynı durum hastalığın diğer tarafında da oluşabilir: Bir kişi iyileşip hastalığından çok az virüs geride kalırsa, o halde testin belirleme kapasitesinin sınırı dışına çıkabilir” dedi.
Bu durumda esas kaygı kaynağı olan hatalı negatif sonuçlar, çünkü tespit edilmemiş COVID-19 vakaları toplumda hastalığın yayılmasına yol açabilir.
Hatalı negatif sonuç olasılığı ne kadar?
Hatalı negatif test sonucunda bir diğer potansiyel sebep de test sırasında yapılan insan hatası.
Eğer testi yapan kişi, çubuğu test edilen kişinin gırtlağına (pharynx) yeterince uzağa ulaştıramazsa, yeterli örnek alamayabilir.
COVID-19 PCR testlerinin kesinliğine dair sistematik bir analizde, tüm testlerden yüzde 2 ile 29’u arasında bir oranın hatalı negatif olduğunu tahmin ediliyor.
John Hopkins Üniveristesi’nin analiz ettiği verilerde, teyit edilmiş her 5 vakadan 1’inin hatalı negatif sonuç olduğu ileri sürülüyor.
Öte yandan daha yakın zamanda yapılan bir araştırmada, hatalı negatif sonuçların başta sanılandan daha az yaygın olabileceği ileri sürüldü.
Araştırmacılar, New York’ta 40,329 sağlık çalışanından 4000 kadarının PCR testinin negatif çıktığını ve 3500 kadarının seronegatif (hiç COVID-19 antikoru taşımama) olduğunu belirledi.
Bu da ABC sağlık danışmanı yayıncı Dr Norman Swan’a göre, hatalı negatif oranının aslında oldukça küçük olması anlamına geliyor.
Dr Swan, “Yüzde 10 gibi hatalı negatif demek. Bu da geçmişte bahsettiğimize kıyasla oldukça iyi” dedi.
Hatalı negatif sonuçların halkın güvenliği için oluşturduğu sorunlar sebebiyle, sağlık yetkilileri test sonucu negatif çıkan fakat COVID-19’a dair güçlü belirti gösteren kişilerin yine de tecrite girmesini tavsiye ediyor.
NSW Üniversitesi’nden bulaşıcı hastalık uzmanı Raina MacIntyre, kişinin COVID-19 taşıdığı şüphesi olduğu durumda sonucu negatif çıkıyorsa, 3 kez test önerisinde bulunuyor.
Hatalı pozitif olasılığı
Bu durumun çok daha az yaygın olduğu ve açıkçası daha az risk taşıdığı bildiriliyor.
Central Queensland Üniversitesi’nden bağışıklık uzmanı Dr Jason Steel, pozitif test veren kişilere daima yeniden test yapıldığını, böylece bu hatalı pozitif sonuçların yakalanabildiğini belirtiyor.
Hatalı pozitif sonucun bir türünün, örnek toplama noktasındaki ya da laboratuardaki örnek kirliliği sebebiyle meydana geldiği ve bunun olasılığının çok düşük olduğu bildiriliyor.
Ve bir kişinin test sonucu yüzde 100 iyi hissetmesine karşın pozitif çıkarsa, bu otomatik olarak testin hatalı pozitif olduğu anlamına gelmiyor, kişinin haftalar önce hastalığı geçirmiş olabileceği anlamına geliyor.
The Lancet tıp dergisinde yayınlanan uluslar arası verilerin incelemesine göre, PCR testi belirtilerden bağımsız olarak 20-30 gün arasında pozitif çıkabiliyor.
