DÜNYANIN EN BÜYÜK SET RESİFİ
Avustralya’nın kuzeydoğu sahillerinde yer alan Büyük Set Resifi yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bulunuyor. Büyük Set Resifi, birbirinden ayrı 2 bin 900 resif ve 900 adadan oluşuyor ve 344 bin 400 kilometre alanı ile dünyanın en büyük resif sistemi olarak kabul ediliyor. Bununla birlikte, zengin bir biyoçeşitliğe sahip resif sistemi, Çin Seddi’nden daha büyük olmasının yanı sıra, yaklaşık bin 625 balık türüne, 3 bin yumuşakçaya ve 30 farklı balina ve yunus türüne de ev sahipliği yapıyor.
1981 YILINDA UNESCO DÜNYA MİRASI LİSTESİNE ALINDI
Büyük Set Resifi, 1981’de UNESCO Dünya mirası listesi’ne alındı. Bugünlerdeyse dünyanın en büyük resifinin listedeki konumu tartışma haline geldi.
“TEHDİT ALTINDAKİ MİRAS LİSTESİNE ALINMALI”
Dünya Mirası Komitesi, Büyük Set Resfinin “tehdit altındaki dünya mirası” listesine eklenmesi önerisinde bulundu. Bu öneri, gelecek ay Çin’de yapılacak UNESCO toplantısında ele alınacak.
AVUSTRALYA, KÜRESEL ISINMA KONUSUNDA ADIM ATMADIĞI İÇİN ELEŞTİRİLİYOR
UNESCO yetkilileriyse Avustralya’yı Büyük Set Resifi’nin bulunduğu bölgede su kalitesini artırmak için yeterince çaba harcamamakla suçluyor. Ülke ayrıca küresel ısınma konusunda yeterli adım atmamakla da eleştiriliyor.
Çünkü Avustralya 2050’de sıfır emisyon hedefine imza atmayan az sayıdaki Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü OECD ülkesinden biri olarak dikkat çekiyor. Avustralya, ayrıca 2015’ten beri küresel ısınmayla mücadele hedeflerini güncelemedi.
Statüsü nedeniyle UNESCO ve Avustralya arasında tartışma konusu haline dönüşen Büyük Set Resifi dünyada uzaydan görülebilen tek canlı resif olarak biliniyor. Bilim insanları resifin yok olmaması için önlemlerin bir an önce artırılması çağrısı yapıyor.
RESİFİN YÜZDE 99’U YAKIN BİR ZAMANDA YOK OLACAK
Öte yandan, önceki araştırmalar, Büyük Set Resifi’nin yüzde 99’unun iklim değişikliği nedeniyle yakında yok olabileceğini gösterdi. Avustralya Bilim Akademisi, 1,5 derecelik ısınma devam ederse, dünyanın en büyük mercan resif sisteminin sonunda var olmayacağını ortaya koydu. Bununla birlikte araştırmacılar, doğa harikasının küçülmesini daha önce bekliyorlardı, fakat söz konusu sıcaklık artışı gerçekleşirse, resifin sadece yüzde 1’i kalacak.
MERCANLARIN YARISINDAN FAZLASI AĞARMA NEDENİYLE YOK OLDU
Bilim insanları küresel ısınmayı tersine çevirmek için harekete geçmeninin Büyük Set Resifi’ni kurtarmak için tek seçenek olduğunu, ancak hedefe ulaşmanın “neredeyse imkansız” göründüğünü söyledi. Ekip ayrıca, Dünya’nın mevcut emisyon oranları ile 2025 yılına kadar 1,5 derece eşiğini geçeceğini belirtti.
Diğer taraftan Mart 2020’de, Büyük Set Resifi’nin son zamanlarda alışılmadık derecede sıcak okyanus sıcaklıklarının ardından, potansiyel olarak yıkıcı mercan ağarması olayıyla karşı karşıya olduğu ortaya çıktı. Ekim 2020’de ise, son 25 yılda mercanların yarısından fazlasının ağartma nedeniyle yok olduğu keşfedildi.
MERCAN AĞARMASI NASIL OLUŞUYOR?
Mercan ağarması diye tabir edilen durum, mercanların küresel ısınma karşısında okyanus sularının aşırı ısınması ile meydana geliyor. Su çok sıcak olduğunda, mercanlar dokularında yaşayan algleri (zooxanthellae) dışarı atarak resifin tamamen beyazlamasına neden oluyor. Mercanlar ağardıktan sonra hayatta kalabiliyor, ancak bu onların stres altında olduğunu gösteriyor ve toparlanmaları onlarca yıl sürüyor. Suyun ısınması önlenemediğinde ise ölüm gerçekleşiyor.
Bilim insanları, Avustralya’da yer alan Büyük Mercan Resifi’nde 120 yılın ardından ilk kez yeni bir resif keşfetti. Uzunluğuyla dikkat çeken mercan kulesi, Schmidt Okyanus Enstitüsü tarafından resiflerdeki beyazlaşmanın haritalanması esnasında ortaya çıktı.
Araştırmacılar, bıçak şeklindeki resifin uzunluğunun 500 metre olduğunu, su yüzeyinden yüksekliğinin ise 40 metre olduğunu açıkladı.
DÜNYANIN EN YÜKSEK BİNALARININ BİRÇOĞUNU GÖLGEDE BIRAKIYOR
Bu durum resifi, bölgede bulunan diğer 8 resifin ve Raine Adası’nın toplam yüksekliğinden daha uzun olduğu anlamına geliyor. Ayrıca mercan kulesi, ABD’deki Empire State Binası, Paris’teki Eyfel Kulesi ve Malezya’daki Petronas İkiz Kuleleri gibi dünyanın en yüksek binalarını gölgede bırakıyor.
Cook Üniversitesi’nden Dr. Robin Beaman önderliğindeki araştırmacılar, geçen Pazar günü yeni keşfedilen resifle ilgili dataylı bilgiler elde etmek için SuBastian adlı bir sualtı robotu kullandı. Dr. Beaman, “Bulduklarımız bizi çok şaşırttı. SuBastian resifi haritandırmakla kalmadı, aynı zamanda resifi oluşturan mercanların ve etrafındaki canlıların detaylı fotoğraflarını çekti” dedi.
Öte yandan yeni mercan resifi, bu yıl enstitü tarafından yapılan diğer keşifleri pekiştirdi. Araştırmacılar Nisan ayında, dünyanın 45 metre boyundaki en uzun deniz canlısı olmak da üzere Avustralya’nın batı kıyılarında 30 yeni canlı türü keşfetti. Ağustos ayında da Büyük Set Resifi’nde 5 yeni siyah mercan türü bulundu.
BÜYÜK SET RESİFİ HAKKINDA
Büyük Set Resifi, birbirinden ayrı 2 bin 900 resif ve 900 adadan oluşuyor ve 344 bin 400 kilometre alanı ile dünyanın en büyük resif sistemi olarak kabul ediliyor.
UNESCO DÜNYA MİRASI LİSTESİNDE
Bununla birlikte, zengin bir biyoçeşitliğe sahip resif sistemi, Mink balinası, kambur balina ve mavi balina gibi birçok balina ve dugong gibi soyu tehlikedeki birçok deniz memelisi, 6 çeşit deniz kaplumbağası ve 1 milyondan fazla balık, mercan, köpekbalığı, vatoz, denizanası gibi canlı türlerine ev sahipliği yapıyor.
2 bin 300 kilometre uzunluğundaki resif, “bilimsel önemi” nedeniyle 1981’de UNESCO Dünya Mirası alanı olarak belirlendi.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ MERCANLARIN YARISINI YOK ETTİ
Ancak özellikle son on yılda, mercanları öldüren, diğer deniz yaşamını etkileyen, yosun ve diğer kirletici maddelerin büyümesini hızlandıran sıcak denizler tarafından büyük ölçüde hasar gördü.
Kasım ayında yapılan bir çalışmada, Avustralya’daki Büyük Set Resifi’nin iklim değişikliği kaynaklı toplu ağarma olayları nedeniyle son 20 yılda mercanlarının yarısını kaybettiği açıklandı.