Ülke genelinde birçok eyaletin bu hafta üçüncü eğitim-öğretim dönemine başlaması üzerine Pazartesi sabahı Sydney ve Brisbane havalimanlarında uzun kuyruklar oluştu. Brisbane Havalimanı, pandeminin başlamasından bu yana ikinci en yoğun gününü bugün 57 bin yolcuyla yaşadı.

Sydney Havalimanı’nda ise Pazartesi günü 110 bin potansiyel yolcuyla Brisbane Havalimanı’ndaki yoğunluğun neredeyse iki katının yaşanması bekleniyordu. Okul öncesi yoğunlukla karşı karşıya kalan havalimanı, yerel bir haber kanalının yayınladığı verilere göre iç hat uçuşlarının yüzde 15’ini iptal etmek zorunda kaldı.

Melbourne ve Brisbane havalimanları ise tatilin son günü iç hat uçuşlarının sırasıyla yüzde 9 ve yüzde 7’sini iptal ederek personel kıtlığı başta olmak üzere birçok sorunun neden olduğu yolcu yoğunluğunu azaltma yoluna gitti.

Sydney Havalimanı’nda 344 iç hat, 59 dış hat olmak üzere toplam 403 uçuşun iptal edildiği biliniyor.

Havaalanında oluşan uzun kuyruklar sonucu birçok yolcu sabah saat 6’ya kadar check-in yaptırmak için sıra beklemek zorunda kaldı.

Yoğunluk krizinin havalimanındaki mevcut personel sayısının pandemi öncesine oranla yüzde 33 azalarak 10 bine düşmesinden kaynaklandığı tahmin ediliyor.

Yetkililer, Cuma günü yaklaşık 80 bin kişinin iç hatlar terminalinden geçtiğini ve bazı yolcuların yoğunluk nedeniyle uçuşunu kaçırdığını açıkladı. Uçuşunu kaçıran yolcular arasında The Greens NSW’ten Milletvekili David Shoebridge da yer aldı.

Milletvekili Shoebridge, Twitter üzerinden paylaştığı mesajda havalimanında yaşanan yoğunluğa “çöküş” benzetmesinde bulundu.

“Sydney’in özelleştirilmiş havalimanında karşı karşıya kaldığımız tipik bir manzara: Tatil olur ve sistem çöker.”

Sosyal medyada yayınladığı açıklamada hastane, “Acil servisimiz devasa bir yoğunluk kriziyle karşı karşıya olduğu için bekleme süreleri artmış durumda.” ifadelerine yer vererek daha fazla çağrı için müsait olmadıklarını belirtti.

İlki altı gün önce 8 Mayıs’ta duyurulan tam kapasite uyarısının ardından hastane, her koşulda ağır yaralı ve çocuklara öncelik verileceğini açıkladı.

Royal Australian College of General Practitioners’tan Profesör Karen Price, yerel bir haber kanalına verdiği demeçte konuyla ilgili acilen önlemlerin alınması konusunda yetkililere çağrıda bulundu.

Yaşlı kadının ailesi Salı günü saat 14.30 sıralarında Triple Zero’yu aradı ancak yanıt alamadı. Saat 14.34’te ikinci bir aramayla St John çağrı merkezine durumu ileten aile üyeleri 32 dakika boyunca ambulansın gelmesini bekledi.

Gecikmenin yönetim ve personel arasındaki anlaşmazlıktan kaynaklandığı iddia edildi.

St John Batı Avustralya CEO’su Michelle Fyfe, basına verdiği demeçte gecikmelerin temel kaynağının yanıt süresiyle ilgili olduğunu açıkladı. Fyfe, iddialarını şehirdeki her beş ambulanstan birinin çağrılara 15 dakikadan daha uzun sürede yanıt verdiğini gösteren verilerle destekledi.

Olayın yaşandığı gün 75 yaşındaki bir kadının daha ambulans gecikmesi nedeniyle hayatını kaybettiği öğrenildi. Busselton Health Campus’ta üç saat ambulansın gelmesini bekleyen kadın kalp krizi geçirerek hayatını kaybetti.

Hükümet, mevcut çatışmalar sonrası petrol fiyatlarının yükselmesi ve buna bağlı olarak çok sayıda sektörde fiyatların etkilenmesiyle önümüzdeki hafta yapılacak olan federal bütçe görüşmelerinde bu maliyetlerin bir kısmını azaltmayı planlıyor.

Ekonomik sorunlar geçtiğimiz yıl başlarken çatışma sonrası petrol fiyatları tavan yaptı. Bunlara ilaveten ev kiraları yüzde 9,5, çocuk bakım masrafları yüzde 6,5 artarken bebek ürünlerinin maliyeti de yüzde 5,2 artış gösterdi.

Ülke genelinde meyve ve sebzelerde yüzde 5’ten fazla yükseliş yaşandı. Gıda fiyatlarının artmasının tek sebebi Ukrayna meselesi olmazken NSW ve Queensland’de etkisini gösteren yıkıcı sel felaketleri de üretimi etkiledi.

Uzmanlar ise fiyatların tekrar yükseleceğini belirtti.

Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Başbakan Scott Morrison, geçen hafta federal hükümetin artan yaşam maliyeti nedeniyle hane bütçelerindeki etkilenmeleri yakından izlediğini ve gelecek hafta gerçekleşecek olan bütçe görüşmelerinde bunu mümkün olduğunca düzeltmek istediklerini aktardı.

Ekonomi Bakanı Josh Frydenberg ise vergilerin yanı sıra birçok noktada değişim yaşanacağını ve yakıtta litre başına 44,2 sentlik indirim planladıklarını açıkladı.

United Workers Union’ın Ulusal Ambulans Koordinatörü Fiona Scanlon, konuyla ilgili yaptığı açıklamada eyaletin bir krizle karşı karşıya olduğunu ancak yetkililerin acil servisteki gecikme sorununu çözmek için elinden geleni yaptığını bildirdi.

“İyileşme dönemine girdiğimiz söylenebilir ancak Mart ayı itibariyle ambulans kullanımında rekor seviyeye ulaştığımızı belirtmekte fayda var.”

Muhalefet tarafından bilgi edinme süreci sırasında elde edilen belgeler, Queensland Ambulance Service’ta gecikmelere neden olan hastane yoğunluğu nedeniyle bazı hastaların 10 saatten fazla ambulans beklediğini öne sürdü.

Muhalefet Lideri David Crisafulli, eyalet hükümetinin sağlık politikalarını eleştiren açıklamalarda bulundu: “Queensland sakinlerinin 10 saat ambulans beklemekten memnun olmadığı ortada. Eyaletin sağlık sisteminde kriz bir türlü bitmiyor.”

Tepkiler üzerine Sağlık Bakanı Yvette D’Ath, hastanelerdeki yoğunluğun giderilmesi için 12,1 milyon dolarlık bir paketin parçası olan 26 ek hastane yatağının Brisbane’deki Queen Elizabeth II Jubilee Hospital’da hizmete sunulacağını açıkladı.

Melbourne’de bulunan yapı ustaları, son yıllarda artış gösteren yapı malzemesi krizinin ortasında işlerini yapmak için yeterli malzemeyi temin etmekte zorlanırken 2022’de endüstri için korkular baş göstermeye başladı.

Usta Müteahhitler Derneği tarafından yapılan araştırma, Melbourne inşaatçıları için malzeme maliyetinin Eylül ayına göre yüzde 10’dan fazla artarak ülke çapındaki en yüksek artışa işaret ettiğini gösteriyor. Kereste, çelik ve tuğladaki temin krizi, inşaat sürelerini ve maliyetlerini önemli ölçüde artırıyor. Özellikle son dönemlerde etkisini gösteren kriz sonrası inşaat işlerinde tamamlama süresi önceki dönemlere göre %30 artış gösterdi.

Hylton Constructions görevlisi Dean Adams, uzun süredir inşaatçıların bu tür sorunlarla karşı karşıya kaldığını belirtirken gecikmeye dair haber vermenin hem inşaatçılar hem de ev sahipleri için sıkıntılı bir süreç olduğunu belirtti.

Ayrıca Master Builders Victoria’nın yönetim kurulu başkanı Rebecca Casson, sorunun günden güne daha da kötüleştiğini vurgulayarak 2022’ye dair endişelerini dile getirdi. Casson, krizin en büyük sebebinin Covid-19 salgını sonrası yaşanan üretim ve nakliye kesintileri olduğunu söyledi.

Salı günü bir radyo kanalına konuşan Federal Ticaret Bakanı Dan Tehan, bazı şirketlerin ihtiyaçtan daha fazla miktarda ürün aldıklarını ve bu stoklamanın kıtlığı beslemenin yanı sıra fiyatlarda da etkisini gösterdiğini dile getirdi.

Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Tehan,”Normal tedariklerin devam edebileceğinden emin olmamız gerekiyor, böylece piyasada satın alma miktarından kaynaklı bozulmanın önüne geçebiliriz.” şeklinde konuya ilişkin endişelerini vurguladı.

Hükümetin, şirketlerin doğru olanı yapmasını sağlamak için Avustralya Rekabet ve Tüketici Komisyonu (ACCC) ile birlikte çalıştığını söyledi.

Dizel egzoz sıvısı olarak bilinen AdBlue, yeni model dizel araçlarda ayrı bir depoda bulunan ve zararlı emisyon seviyesini azaltmak için egzoza karıştırılan bir sıvı olarak görev alıyor. Çok sayıda kamyon filosu, yasa dışı işlem olmadığı sürece AdBlue olmadan çalışamıyor. AdBlue içindeki üre, dünya çapında ciddi kıtlık yaşanan maddelerden birisi olarak bilinyor.

Aralık ayı başlangıcında, kamyon taşımacılığı sektörü temsilcileri kıtlık konusundaki endişelerini dile getirirken federal hükümeti konuya dair harekete geçmeye çağırdılar.

Şu an için tahminler, yurt içindeki stokların Ocak ayı sonuna kadar dayanacağı yönünde.  Konuya ilişkin olarak hükümet, yerel gübre üreticisi Incitec Pivot ile bir anlaşma yoluyla üre üretimini artırma planlarını açıkladı. Ayrıca Avustralya, Endonezya’dan 5000 ton üre ithal ederek ülkenin bir aylık arz ihtiyacını karşılamayı planlıyor. Bunların yanı sıra yerel üretimi artırmayı planlayan hükümet, Suudi Arabistan, BAE, KATA ve Japonya ile de görüşmelere başladı.

Gıda yardım kuruluşu Foodbank, pandeminin başında panik satın almanın tetiklediği tedarik sorunları sebebiyle Covid-19’un pik yaptığı dönemlerde kültürel olarak uygun olan gıdalara erişimin kısıtlandığını ve sorunlara sebep olduğunu söyledi. Foodbank Victoria’nın yönetim kurulu başkanı David McNamara, ihtiyaç sahiplerine kültürel olarak uygun gıdaları sağlamanın hayır kurumları için bağışlara bağlı olduğunu ve süreç içerisindeki karantinalar boyunca ciddi zorluklarla karşı karşıya kaldıklarını belirtti. Kısıtlamaların gıda tedariğinde yeterince sorun olduğunu belirten McNamara “Buna ek olarak, halkın yaşanacak kısıtlamalardan dolayı panikle alışveriş yapmaları, hayır kurumları da dahil olmak üzere birçok kurum ve firma için büyük bir problem sebep oldu” ifadelerini kullandı.

McNamara, Foodbank’ın kısıtlamalardan büyük oranda etkilenen çok kültürlü topluluklarla çalışmak için kendi başına dışarı çıktığını söyledi. Kurumun, pandeminin başlangıcında hükümet yardımı almaya uygun olmayan uluslararası çalışmalara yardımcı olmak için modüler süpermarketler kurduğunu ifade etti. Süpermarketin vasıtasıyla, marketlerin aktif olduğu dönem boyunca 130 farklı milletten 600 farklı öğrenci ile işbirliği kurduğunu belirten McNamara, pandemiden en çok etkilenen ürünlerden birisinin Asya pirinci olduğunu vurguladı. “Asya’daki limanlar açık mı sorusuyla sürekli çalışma içindesiniz ve bu nedenle doğru zamanda doğru kişilere ürünleri ulaştırmak için büyük zorluklarla karşılaşmak zorunda kalabiliyorsunuz.” şeklinde yaptığı açıklamalar ile yaşadıkları zorlukları anlattı.

Çarşamba günü Yoksullukla Mücadele Haftası’nda Foodbank tarafından yayınlanan 2021 Açlık Raporu’na göre Avustralya’da altı yetişkinden birisi geçen yıl içerisinde yeterince gıdaya ulaşamazken 1,2 milyon çocuk ise açlıkla mücadele etmek zorunda kaldı. Rapor, geçtiğimiz yılda her üç Avustralyalıdan neredeyse ikisinin gıda güvensizliğinden etkilendiğini ve bu durumun önceden hiç yaşanmadığını işaret etti. Ankete katılanlar arasında gıda güvensizliğinin en büyük nedenleri beklenmedik harcamalar, fatura şoku ve gelir düzeyi olarak belirlendi.

AMA yayınladığı yeni raporda, kamu hastanelerinin on yılı aşkın süredir performans düşüşüne, önüne geçilemeyen finansman modelinin sebep olduğu ve hastanelerin sonu gelmeyen bir krizle boğuştuğunu belirtti.

Hastanelerin doluluğu ile yeterli hastane, sağlık personeli veya yatağın olmamasının yanı sıra ortaya çıkan trajik ölümler, yaralanmalar ve geciken bakım hikayelerinin yaygınlaşması raporda yer aldı.

Cuma günü “Public hospitals: Cycle of Crisis (Kamu Hastanaleri: Kriz Döngüsü)” başlığı ile yayınlanan rapordaki hastane yataklarında yaşanan sıkıntılar, izdiham yaşanan acil servisler ve uzun süreli beklemelerin, Avustralyalıların yaşamı için büyük bir risk oluşturduğu görülüyor. Ayrıca tüm hükümetlerin harekete geçmemesi durumunda korkunç sonuçlar olacağını söyleyen rapora göre bu sorun, COVID-19 salgınından çok daha önce ortaya çıktı ve hızla etkisini artırmaya devam ediyor.

AMA yayınladığı raporda “Hastane yatakları acil başvurulardan ötürü günden güne daha yüksek doluluk oranına ulaşacak, 2030-31 yılına kadar hastane yataklarının yüzdesi olarak ikiye katlanacak ve kanser teşhisi gibi büyük önem arz eden durumlar karşısında yeterliliğini kaybedecek.” şeklinde açıklamalarda bulundu.

Yayınlanan rapora göre hastane sistemini destekleyen finansman düzenlemeleri amaca uygun olmamakla birlikte yaşlanan nüfusun taleplerini karşılamada yetersiz kalmakta. Rapordaki açıklamalar doğrultusunda bu şekildeki bir kriz döngüsünden kurtulmanın yolu, hastanelerin finanse edilme yöntemlerini değiştirmekten geçmekte. Sadece faaliyet ve hacme odaklanmanın ötesinde toplum talebine ve tedavinin zamanlamasına dayalı bir ortaklığa geçmek gerekiyor.

AMA Başkanı Omar Khorshid, raporun başbakan dahil olmak üzere tüm eyalet ile bölge yöneticilerine iletildiğini ve bulguların ivedi bir şekilde çözülmesi gerektiğini belirtti.

Omar Khorshid yaptığı açıklamalarda “Avustralyalılar ihtiyaç duydukları anda gerekli tedaviyi görmeyi, aradıklarında bir ambulansa ulaşmayı ve hastaneye ulaştıklarında gerekirse girebilmeyi istiyorlar” ifadelerini kullandı. Ancak mevcut sistemde bu taleplerin karşılanamadığını ve kamu hastanelerinin içinde bulunduğu krizin bir sonucu olarak hastaların umduklarını bulamadıklarını vurguladı.